الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
23
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
زهر الرياض مىنويسد : الهمام المقدام ضرغام غابات الفضائل العلامة فى العلوم العقلية و النقلية راوية صنوف العلم و الكمال السائح الجوّال فى اقطار الدنيا سيّما الممالك الاسلامية فى جمع تراجم علماء الاسلام الثقة المؤتمن الثبت المجيد . [ سال ميلاد و آغاز تحصيل صاحب رياض ] سال ميلاد و آغاز تحصيل : در حدود 338 سال قبل از اين به مقايسه با تاريخ حاضر كه 1405 هجرى است فرزند پاكنهادى كه بعدها در ميان ارباب تراجم و رجال ، شهرت بسزايى پيدا كرد و در رديف مورّخان هنگامه عامى بهوجود آورد و در شاهراه فقيهان و حكيمان و ديگر از فنون ، موقعيت ويژهاى حايز شد و به عناوين مختلفى از قبيل صاحب رياض و افندى شناخته شد در خانوادهء علم و عمل و ديگر ويژگىهايى كه در خور مردم سرشناس هر روزگارى است از مادر پاكيزه گوهرى كه از مردم ديندار و متشرع بود پاى به اين جهان گذارده است . سال ميلاد او كاملا معلوم نيست و بنابراين كه شصت و چهار سال عمر كرده باشد ، چنانكه ريحانه اوّل و بعضى ديگر هم بدان اشاره كردهاند سال ميلاد او حدود 1066 هجرى مىباشد و به طورى كه خود او در شرح حال والد دانشورش مىنويسد سال 1607 هجرى متولد شده است و نيز ضمن شرح حالش مىنويسد : آنگاه كه سنين هفتسالگى را پشتسر گذارده بودم و مصادف با سال 1074 هجرى بود پدرم در اصفهان درگذشت . صاحب رياض در شرح حال خود مىنويسد : در اصفهان متولد شدهام و مولد و محتدم همان سرزمين است . صاحب رياض دوران طفوليت و خردسالى را با يتيمى به سرآورد چنانكه خود در شرح حالش مىنويسد : در سن هفتماهگى مادرم وفات يافت و در سنين هفتسالگى پدرم عيسى بيك را كه از اعلام روزگارش بود و به شرح حال او اشاره خواهد شد از دست دادم .